GEÇİCİ GLOBAL AMNEZİ

Bellek düşüncelerimizi, algılarımızı ve deneyimlerimizi bir arada tutan yapıştırıcıdır. Bellek olmasa geçmiş ve gelecek anlamını kaybeder, ayrıca bireyin kendi farkındalığı da yok olurdu.

Belleğin Zamansal Sınıflaması

Klinik olarak bellek zamansal olarak üç aşamalıdır. Öncelikle bilgi duyu organları aracılığı ile algılanır ve kaydedilir. Daha sonra bu bilgi çalışma belleği/kısa süreli belleğe aktarılır. Çalışma belleği bilginin aktif bir biçimde çevirim içi tutulması, içselleştirilmesi ve davranışı yönlendirmek üzere kullanılmasından sorumludur. Düşünce silsilemiz değişene kadar anıları saniyeler süresince tutar. Kısa süreli bellek daha sonra uzun süreli belleğe aktarılır.

Geçici Global Amnezi Nedir? Ne Sıklıkla Görülür? Geçici Global Amnezi Nedenleri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? Klinik Özellikleri Nelerdir?

Fotoğraf: Dilek Necioğlu Örken

Belleğin İçeriğe Göre Sınıflaması

İfade edilir bellek/açık bellek olgular ve olayları bilinçli olarak hatırlamayı gerektiren bellektir. Amnezide hasarlanan bellek ifade edilir bellektir. İfade edilir bellek semantik ya da epizodik olabilir. Semantik bellek genel gerçeklerle, epizodik bellek ise kişisel olaylarla ilişkilidir. Epizodik bellek kişinin geçmişindeki olaylara dayanır ve bu olaylar zaman ve mekan içine gömülüdür. Son birkaç saatten aya kadar olan zaman dilimindeki otobiyografik anılara yakın bellek, çocukluk çağına dayanan daha eski anılara uzak bellek denir.

Prosedüral bellek/örtük bellek algısal-motor becerilerin öğrenilmesi ile kural ve seri işlemlerin edinilmesinde gereken bellektir (örneğin kayak yapmak, araba kullanmak, müzik aletini çalmak gibi).

İfade Edilir Bilginin Kodlanması, Depolanması ve
Geri Çağırılmasından Sorumlu Alanlar Nerelerdir?

Hipokampal sistem bilginin kodlanması ve pekiştirilmesi ile ilişkilidir. Uzun dönem depolama beyin kabuğunun temporoparietal bölgesinde yapılır. Sol beyinde daha çok dilsel ve genel bilgiler depolanırken sağ beyinde dilsel olmayan ve otobiyografik bilgi depolanır. Geri çağırmada ise beynin prefrontal bölgesi ve temporoparietal şebeke kullanılır.

Amnezi Nedir?
Hangi Bölgeler Amnestik Sendroma Neden Olur?

Amnezi diğer bilişsel işlevlerin korunduğu, sadece ifade edilir belleğin bir bozukluğudur. Kişiler yeni bilgi öğrenemezler (anterograd amnezi) ve yeni anılarını geri çağıramazlar (retrograd amnezi). Uzak bellek, çalışma belleği ve semantik bellek sağlamdır. Medial temporal loblar (hipokampus ve entorinal korteks), diensefalon (forniks ve mamiller cisimler, talamusun dorsomedial ve anterior çekirdekleri) ve bazal ön beyinin kolinerjik çekirdeklerinden oluşan Papez halkasının iki yanlı etkilenmesi amnestik sendroma yol açar.

Amnestik Sendroma Neden Olan Etyolojik Nedenler Nelerdir?

Hipoksi, herpes simplex ensefaliti, erken Alzheimer Hastalığı, talamik ve temporal bölgelerdeki inmeler, posterior kortikal atrofi, tiamin eksikliğine bağlı Korsakoff sendromu, anterior komünikan arter anevrizması, alkol ve benzodiazepinler.

Geçici Global Amnezi Nedir?

Geçici global amnezi (GGA) orta ve ileri yaşta tekrar tekrar aynı soruları sormanın eşlik ettiği anterograd (ileriye dönük) bir unutkanlık tablosudur. Nedeni belirsizdir. İyi huylu bir tablo olmakla birlikte ayırıcı tanıda yer alan hastalıklar uzun dönemde ciddi sekele neden olabileceği için araştırılması önemlidir.

Geçici Global Amnezi Ne Sıklıkla Görülür?

Toplumda her yıl ortaya çıkan yeni GGA sayısı 5,2-10/100000’dir. Atakların çoğu 50-80 yaş arasında görülür. Cinsiyet farkı gözetmez.

Geçici Global Amnezinin Ayırıcı Tanısında
Hangi Hastalıklar Düşünülmelidir?

Atar ya da toplar damar hastalıkları, migren ve epilepsi ayırıcı tanıda yer alan hastalıklardır.

Geçici Global Amnezi Klinik Özellikleri Nelerdir?

En önemli klinik bulgusu anterograd amnezidir. Yani kişi yeni anılar oluşturamaz. Kişi zamanı bilmez ve devamlı tarih ve çevre ile ilgili sorular sorar. Retrograd amnezi de vardır ancak zamanı değişkendir. Saatler, günler, haftalar ve nadiren yılları içerir. Diğer tüm bilişsel işlevler normaldir. Hasta gayet karmaşık motor işleri rahatlıkla yapar. Araba kullanır, yemek pişirir, müzik aleti çalar hatta ders verir. Atağın ortalama süresi 6 saattir ve çoğu atak 1-10 saat arasında sonlanır. Özgeçmişte benzer bir atak nadirdir.

Geçici Global Amnezi Tanısı Nasıl Konur?

Tanı klinik olarak konur herhangi bir doğrulayıcı laboratuvar yöntemi yoktur.

Geçici Global Amnezi Nasıl Tedavi Edilir?

Herhangi bir tedavi gerekmez, atak kendiliğinden düzelir. Genellikle tekrar etmez. GGA inme, epilepsi ya da ölüm riskinde artışa neden olmaz.

LinkedIn
WhatsApp
error: Content is protected !!