Güncelleme: 14/09/2026
“Baş dönmesi” tek bir yakınmayı ifade etmez. Odanın dönmesi, kişinin sallanıyor gibi hissetmesi, dengesizlik, sersemlik ve bayılacak gibi olma aynı kelimeyle anlatılabilir. Bu yakınmaların nedenleri birbirinden farklıdır.
Photo: Dilek Necioğlu Örken
Saniyeler süren ve belirli baş hareketleriyle ortaya çıkan ataklar pozisyonel vertigoyu düşündürebilir. Dakikalar veya saatler süren tekrarlayan ataklar vestibüler migren, Ménière hastalığı veya geçici damarsal olaylarla ilişkili olabilir.
Saatlerce veya günlerce süren kesintisiz baş dönmesi vestibüler nörit gibi periferik bir nedenden kaynaklanabilir; ancak beyin sapı ya da beyincik inmesi de benzer tablo oluşturabilir.
Bu nedenle yalnızca sürenin bilinmesi tanı koydurmaz. Başlangıç biçimi, tetikleyiciler ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilir.
Baş dönmesine çift görme, konuşma bozukluğu, yutma güçlüğü, yüzde kayma, kol veya bacakta güç kaybı, uyuşma ya da yeni başlayan şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa acil yardım çağrılmalıdır.
Kişinin destekle bile ayakta duramaması veya yürüyememesi de önemlidir. Belirtilerin kısa süre içinde geçmesi aciliyeti ortadan kaldırmaz.
Hayır. Ayağa kalkınca göz kararması tansiyon düşmesiyle ilişkili olabilir. Çarpıntıyla birlikte bayılacak gibi olma kalp ritmi açısından değerlendirme gerektirebilir. İlaçlar, kansızlık ve metabolik sorunlar da sersemlik hissi oluşturabilir.
Bu nedenle “Başım Dönüyor” İfadesi ayrıntılı olarak açılmalıdır.
Göz hareketleri, nistagmusun yönü, denge, yürüme, koordinasyon, işitme ve diğer nörolojik bulgular değerlendirilir. Bazı akut baş dönmesi tablolarında doğru yapılan yatak başı muayenesi merkezi ve periferik nedenlerin ayrımına katkıda bulunabilir.
Ancak bu testler her baş dönmesine uygulanmaz ve eğitimli hekim tarafından yorumlanmalıdır.
Nörolojik muayenesi normal, öyküsü tipik pozisyonel vertigoyla uyumlu hastalarda görüntüleme gerekmeyebilir. Merkezi neden düşündüren bulgular, yeni nörolojik belirtiler veya atipik seyir varsa beyin görüntülemesi planlanabilir.
Baş dönmesinin nedeni hastanın kendi kendine “kulak kristali” tanısı koymasıyla belirlenemez. Özellikle ilk kez gelişen, sürekli devam eden veya yürümeyi bozan baş dönmesi değerlendirilmelidir.
