Bilinç, çevremizde olup biteni algılamamızı ve tepki vermemizi sağlayan en temel zihinsel durumdur. Ancak çeşitli nedenlerle bilinç kaybı yaşanabilir. Özellikle bayılma, nöbet ve koma gibi durumlar halk arasında zaman zaman karıştırılabilir. Bu üç durumu ayırt edebilmek ve acil durumda doğru müdahaleyi yapabilmek önemlidir.
Fotoğraf: Dilek Necioğlu Örken
Bayılma (Senkop) Nedir?
Bayılma, genellikle kısa süreli ve geçici bilinç kaybıdır. Beyne giden kan akışının kısa bir süre azalması sonucu oluşur.
Bayılma Belirtileri:
- Göz kararması
- Baş dönmesi
- Terleme
- Bulantı
- Ayakta dururken aniden yere düşme
Ne Yapmalı?
- Kişiyi hemen yere yatırın ve ayaklarını yukarı kaldırın.
- Sıkı giysileri gevşetin, ortamı havalandırın.
- Kişi kısa sürede kendine gelir. Ancak ilk kez bayıldıysa ya da sürekli tekrarlıyorsa mutlaka bir doktora başvurun.
Nöbet Nedir?
Nöbet, beyindeki anormal elektriksel boşalmanın sonucudur. En yaygın nöbet türü, epileptik nöbetlerdir.
Nöbet Belirtileri:
- Bilincin ani kaybı
- Vücudun kasılması, çırpınma hareketleri
- Gözlerin sabit bir noktaya dikilmesi veya dönmesi
- Ağızdan köpük gelmesi
- İdrar kaçırma
- Nöbet sonrası kısa süreli bilinç bulanıklığı veya uyku hali
Ne Yapmalı?
- Kişiyi güvenli bir pozisyona alın, başını yana çevirin.
- Etrafındaki kesici-delici nesneleri uzaklaştırın.
- Ağzına bir şey sokmayın, dilini yutmaz.
- Nöbet 5 dakikadan uzun sürüyorsa ya da kişi ilk kez nöbet geçiriyorsa 112’yi arayın.
Koma Nedir?
Koma, derin ve uzun süreli bilinç kaybıdır. Kişi çevresine tepki vermez ve uyandırılamaz. Beyin hasarı, şeker koması, travma veya enfeksiyon gibi ciddi nedenlerle oluşabilir.
Koma Belirtileri:
- Gözlerin açık olmaması
- Seslenme ya da uyarıya tepki vermeme
- Nefes alıp vermede düzensizlik
- Reflekslerin zayıflaması veya kaybolması
Ne Yapmalı?
- Hemen 112 Acil’i arayın.
- Kişiyi sabit tutun ve nefes alıp almadığını kontrol edin.
- Solunumu yoksa kalp masajına başlayın (eğer eğitim aldıysanız).
- Bilinci yerine gelene ya da tıbbi yardım ulaşana kadar yalnız bırakmayın.
Sonuç
Bilinç bozukluklarında hızlı ve doğru müdahale hayat kurtarır. Panik yapmak yerine durumu ayırt etmeye çalışın ve temel ilk yardım adımlarını bilin. Unutmayın, her zaman sağlık profesyonellerine ulaşmak ilk önceliğiniz olmalıdır.
